etherische olie
Wat is etherische olie?
Etherische oliën zijn sterk geconcentreerd, en kun je niet puur op de huid gebruiken. Daarom mag er slechts een kleine hoeveelheid etherische olie aan een basisolie worden toegevoegd.
De keuze in soorten etherische olie die je aan de basisolie kunt toevoegen is bijna oneindig.
Bepalend voor de keuze van de olie zijn drie factoren:
lavendel in bloei
- de geur
- de prijs
- de therapeutische werking
Etherische oliën (ook wel “essentiële”, “aromatische” of “vluchtige” oliën genoemd) zijn extracten die worden gewonnen uit planten. De etherische oliën moeten 100% zuiver zijn, en zijn net als ether vluchtig en sterk geurend. De hoge prijs van het product is te danken aan het feit dat er veel plantaardig materiaal nodig is voor een kleine hoeveelheid olie. Ook het extractie proces (het scheiden) is zeer kostbaar en maakt de prijs van het product hoog.
Geschiedenis
Het woord "etherisch" komt van het Griekse “aither”. Letterlijk betekent aither “lucht van de hemel”.
Met aither duidden de Grieken de onderste laag van de kosmos aan. Heel soms wordt het dan ook wel als “aetherische oliën” gespeld.
Eigenschappen
Rozenolie van “de Cruydhof”, in flesje van 5 ml
Er zijn goedkope en dure soorten etherische olie. Dit komt omdat er soms veel planten voor nodig zijn om een kleine hoeveelheid olie te produceren. Een goedkope olie is bijvoorbeeld sinaasappelolie, omdat de schillen van sinaasappels een afvalproduct van de sapindustrie zijn. Een dure olie is bijvoorbeeld rozenolie, omdat er enorm veel (speciaal voor de olie) gekweekte rozen nodig zijn om een beetje etherische olie te produceren. Elke olie bevat uit een heel geconcentreerde vorm de levenskracht, eigenschappen en persoonlijkheid van de plant.
De olie wordt geproduceerd door kliertjes in de wortels, bladeren en bloemen van de plant. Etherische oliën zijn uiterst geconcentreerd en heel krachtig. Ze mogen nooit rechtstreeks op de huid aangebracht worden, omdat dit irritatie veroorzaakt. Bovendien kunnen ze in een te hoge concentratie een tegenovergesteld effect hebben.
Winning
Etherische oliën kunnen worden gewonnen uit verschillende delen van een plant. Het kan bijvoorbeeld gewonnen worden uit de bloesem, de vrucht, het zaad, de bladeren, de schil, of het hout (van stam, takken of wortels). Soms bevatten verschillende delen van een plant verschillende etherische oliën.
Hoe wordt etherische olie gewonnen?
Stoomdestillatie is de meest gebruikte methode voor het winnen van etherische olie. Met het destilleren geleid men stoom door de te verwerken plantendelen. De etherische olie vervliegt dan tegelijkertijd met de stoom.
Koperen stoom destillatie ketels voor het destilleren van etherische olie
- stoom
- Wanneer men de stoom vervolgens afkoelt tot water, kan de etherische olie hiervan gescheiden worden. Dit is mogelijk door het verschil in polariteit tussen de olie en het water.
- koude persing
- Koude persing is een methode die bij citrusvruchten gebruikt wordt. Hierbij wordt de oliehoudende schil van de plant uitgeperst en wordt zo de olie gewonnen.
- droge destillatie
- Uit enkele, voornamelijk harsachtige stoffen, wordt de etherische olie gewonnen door droge destillatie. Hierbij wordt de vaste stof voorzichtig verwarmd, waarbij de etherische olie verdampt. Deze damp wordt vervolgens gecondenseerd.
- Andere methodes zijn:
- extractie, maar strikt genomen ontstaat dan geen etherische olie, maar een extract, absolue of concrète.
- enfleurage, hierbij ontstaat eigenlijk een pommade in plaats van een etherische olie. Deze methode wordt niet of nauwelijks nog toegepast vanwege de hoge kosten.
Hoe wordt etherische olie gebruikt?
Als een olie voor een therapeutisch doeleinde gebruikt wordt, wordt aangeraden om altijd de beste kwaliteit kiezen. Wanneer men etherische olie van mindere kwaliteit koopt, is de therapeutische waarde nihil.
Goedkopere oliën kunnen geheel of gedeeltelijk synthetisch zijn. Men ervaart de geur van goedkopere oliën vaak als minder lekker.
Etherische olie wordt op verschillende manieren gebruikt:
kleine aroma brander
- Als smaakstof
- Vele levensmiddelaroma’s zijn geheel of gedeeltelijk opgebouwd uit etherische olie. Voorbeelden zijn sinaasappelolie voor sinas en andere limonades, pepermuntolie voor de snoepgoed en kruidnagelolie in soepen en sauzen.
- Als geurstof
- In cosmetica, schoonmaakmiddelen, massage-olie en luchtverfrissers worden veel etherische oliën gebruikt.
- Een geurstof voor gebruik in cosmetica bestaat gemiddeld voor 30% uit etherische olie.
- Daarnaast wordt etherische olie onvermengd of vermengd gebruikt als te verdampen geurstof in een aromabrander, in de sauna of een stoombad.
- Als geneesmiddel
- Er zijn een paar honderd soorten etherische oliën die gebruikt worden voor hun vermeende geneeskrachtige werking. Met name in de aromatherapie (die gebaseerd is op het gebruik van etherische olie), maar ook daarbuiten.
- Als conserveermiddel
- Sommige etherische oliën hebben een conserverende werking, bijvoorbeeld wintergreenolie.
- Als industriële grondstof
- Sommige etherische oliën bevatten een groot gehalte aan een bepaalde stof, zodat het loont om deze daaruit te winnen. Zo wordt eugenol, een grondstof voor vanilline, uit kruidnagelolie gewonnen.
- Limoneen, dat als verfafbijtmiddel wordt gebruikt, wordt uit sinaasappelolie gewonnen.
Wat is de verdampingssnelheid van etherische olie?
Elke olie heeft zijn eigen verdampingssnelheid.
- Er kunnen drie categorieën worden onderscheiden, namelijk hoog, middel en laag.
- Hoog: de oliën in deze categorie zijn vluchtig en hebben een hoog trillingsgetal. Ze hebben vaak een direct effect op de geest en zijn over het algemeen opwekkend en stimulerend.
- Middel: deze oliën worden gebruikt om de organen en lichaamsfuncties te ondersteunen.
- Laag: de oliën werken kalmerend en kunnen worden gebruikt om de oliën uit de categorie ‘hoog’ langer vast te houden.
Etherische olie & Massage
sommige mensen zijn extra gevoelig voor geurstoffen
Etherische oliën ruiken lekker en kunnen het effect van een massage versterken.
- De olie kan worden vermengd met een
- basisolie, waardoor men een eigen massageolie met een eigen karakter kan maken.
Ze kunnen afzonderlijk of met meerdere tegelijk vermengd worden. Hierdoor kunnen ze elkaar aanvullen, het totaaleffect veranderen of elkaar versterken. In de meeste gevallen zal er gebruik worden gemaakt van twee tot vier oliën in een mengsel. Als er vier oliën worden gebruikt, moet minstens een daarvan 'middel' zijn. Etherische oliën worden vaak gebruikt om een bepaalde sfeer op te roepen of om de gemasseerde te activeren of kalmeren.
Wat voor werking gaat er van etherische olie uit?
Er zijn vele soorten etherische oliën met elk hun eigen werking. Hieronder de meest gebruikte etherische oliën met hun eigenschappen:
- basilicum (hoog)
- Basilicum werkt ontsmettend en stabiliseert het zenuwstelsel.
- Het werkt goed tegen verkoudheid, ontstoken bijholten, bronchitis en spijsverteringsklachten.
- Basilicum is opwekkend, verheldert de geest en neemt geestelijke vermoeidheid weg.
- Let op: Niet geschikt tijdens de zwangerschap.
- bergamot (hoog)
- Bergamot werkt ontsmettend, is goed tegen vaginale infecties, blaasontsteking, bronchitis, een slechte adem en keelpijn.
- Het is kalmerend en tegelijkertijd opwekkend en helpt tegen nervositeit en depressiviteit.
- Let op: Gebruik Bergamot nooit rechtstreeks op de huid of in zonlicht.
- geranium (laag)
- Geranium reinigt en stabiliseert de huid en heeft een milde urinedrijvende werking.
- Het is geschikt bij pijnklachten, brandplekken, houtontstekingen, diarree en maag- en darmzweren en kan tijdens de menopauze gebruikt worden om de hormoonspiegel te stabiliseren.
- Geranium kan zowel kalmerend werken als opwekkend zijn en is heel geschikt voor mensen die last hebben van angstaanvallen.
- jasmijn (laag)
- Jasmijn is krampwerend, kalmerend en helpt depressiviteit te bestrijden.
- Het verlicht menstruatiepijn, bespoedigt bevallingen, helpt tegen hoest en neusverkoudheid en kan gebruikt worden bij klachten die veroorzaakt worden door een droge huid.
- Jasmijn heeft een ontspannende, opwekkende en blije werking.
- Let op: gebruik jasmijn niet tijdens de eerste maanden van de zwangerschap.
- jeneverbes (middel)
- Jeneverbes heeft een stabiliserende en kalmerende werking.
- Deze olie is urinedrijvend en bloedzuiverend, stabiliseert de huid en heeft een licht samentrekkende werking.
- Gebruik jeneverbes olie bij reumatische klachten, blaasontsteking, spijsverteringsklachten, winderigheid, eczeem en een vette huid.
- Let op: Niet gebruiken tijdens de zwangerschap.
- kamille (middel)
- Kamille heeft een ontstekingsremmende werking en is geschikt om maag- en darmzweren, brandwonden, diarree en migraine.
- Kamille is te gebruiken bij spier- en menstruatiepijn en voor een droge of gevoelige huid.
- Kamille is kalmerend en kan helpen depressiviteit te bestrijden.
- lavendel (middel)
- Lavendelolie is het geschikte voor diegenen die zich willen beperken tot één etherische olie.
- Lavendel werkt ontsmettend, onderdrukt huidontstekingen en is geschikt bij brandblaren en -plekken.
- Als de huid niet gesprongen is, kan je de lavendelolie direct op de huid aanbrengen. De olie is goed tegen reumatische klachten, blaasontsteking en diarree.
- Verder verlicht het misselijkheid, hoofdpijn, braakneigingen en kramp en bespoedigt de bevalling. Het is geschikt bij spierpijn en kalmerend.
- marjolein (middel)
- Marjolein kalmeert en stabiliseert de zenuwen.
- Het is een prettige, verwarmende olie die goed is tegen slapeloosheid.
- Deze olie bevordert de spijsvertering, verlicht spierkramp en verlaagt de bloeddruk.
- Marjolein is geschikt bij bij verkoudheid, hoofdpijn, verstopping en hevige menstruatiepijn.
- Let op: Niet gebruiken tijdens de zwangerschap.
- oranjebloesem (laag)
- Oranjebloesem is kalmerend en verlicht slapeloosheid, hartkloppingen, nervositeit en depressiviteit.
- De olie is goed en herstelt een droge, geïrriteerde huid.
- patchouli (laag)
- Patchouli heeft een samentrekkende en stimulerende werking.
- Het verheldert de geest en is te gebruiken op een geïrriteerde, gesprongen of oudere huid.
- Patchouli brengt verlichting bij diarree, verstopping en overtollig vocht.
- roos (laag)
- Roos werkt ontsmettend, reinigt, verzachtend, bevordert de bloedsomloop, versterkt de spijsvertering, verlicht verstopping en normaliseert de menstruatie.
- Rozenolie is geschikt voor een rijpe, droge huid, is te gebruiken bij spanningen en ter verlichting van diep verdriet.
- rozemarijn (middel)
- Rozemarijn werkt ontsmettend en stimulerend, stabiliseert de hartfunctie en verlicht verkoudheid, hoofdpijn, maagpijn, hartkloppingen en diarree.
- Deze olie bevordert de geestelijke helderheid, hoofdpijn, maagpijn, hartkloppingen en diarree.
- Deze olie bevordert de geestelijke helderheid en heeft een gunstig effect op de ogen.
- Verder heeft het een reinigende werking, is goed tegen roos, stabiliseert de huid en verlicht spierpijn.
- Let op: Gebruik rozemarijn niet tijdens de zwangerschap.
- sandelhout
- Sandelhout stimuleert de spijsvertering en helpt tegen diarree, keelpijn, neusverkoudheid en hoest.
- De olie werkt ontsmettend, verlicht infecties van de luchtwegen en de urinewegen en uitstekend voor een droge, ontstoken huid.
- Sandelhout verlicht nervositeit en spanningen.
- wierookhars (laag)
- Wierookhars heeft een samentrekkende werking en helpt tegen hoest, neusverkoudheid, blaasontsteking en vaginale infecties.
- Het verjongt de huid en kalmeert de geest. Kan wel gebruikt worden tijdens de zwangerschap.
- Ylang-Ylang (laag)
- Ylang-Ylang geeft een blij gevoel en werkt kalmerend.
- Het verlaagt de bloeddruk en is goed tegen een vette huid. Gebruik deze olie met mate.